Onderzoeksprogramma Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg

We verwachten veel van wetten en regels in de gezondheidszorg, en van de naleving ervan. We zien dat ze veel impact hebben, maar is dit altijd de impact die we zoeken? Hoe werkt dat dan? Hoe onderzoek je dat?

Onderzoeksprogramma Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg

Veel wetten in de gezondheidszorg richten zich op de organisatie van de zorg, de toegankelijkheid, de kwaliteit en de betaalbaarheid ervan. Denk bijvoorbeeld aan de Zorgverzekeringswet, de Jeugdwet en ook de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Deze wetten beogen bij te dragen aan de kwaliteit, de toegankelijkheid en de doelmatigheid van de zorg. Maar pakt dit in de praktijk ook zou uit?

Het Nivel onderzoektHet Nivel onderzoekt ...
Binnen het onderzoeksprogramma Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg richten we ons op de werking en de effectiviteit van wetten en regels in de gezondheidszorg en op het toezicht erop. Zo is het Nivel betrokken geweest bij de evaluatie van:

  • de Jeugdwet
  • de Wet op de orgaandonatie
  • de Wet inzake de bloedvoorziening
  • de Zorgverzekeringswet
  • de Wet klachtrecht cliënten zorg en het tuchtrecht
  • het bestuursrechtelijk toezicht op de kwaliteit van zorg en zelfbeschikking in de zorg

Kernvragen

  • Wat zijn de effecten van wetgeving en het toezicht in de gezondheidszorg?
  • Wat zijn onderliggende mechanismen die de effecten van wetgeving en toezicht beïnvloeden?
  • Hoe kunnen we onderzoek naar de effecten en onderliggende mechanismen van wet- en regelgeving vormgeven?

Quote Roland Friele

Ons onderzoek en onze expertise zijn gebaseerd op drie pijlers:

  1. Expertise in het toepassen van passende evaluatiemethoden
  2. Onderzoek naar het omgaan met klachten en incidenten in de zorg
  3. Onderzoek naar de impact van wet- en regelgeving en toezicht

1. Expertise in het toepassen van passende evaluatiemethoden
Het Nivel heeft veel ervaring in het evalueren van wet- en regelgeving binnen de gezondheidszorg. Onze expertise beperkt zich niet tot het evalueren van wetten. We hebben ook kennis over wetoverstijgende zaken en over methodieken om wetten te evalueren. De effecten van wetgeving en het toezicht daarop kunnen we alleen onderzoeken in hun context. Juist die context bepaalt immers in grote mate de effectiviteit. Dit vraagt om passende evaluatiemethoden. Binnen ons onderzoeksprogramma willen we deze methoden verder ontwikkelen.

2. Onderzoek naar het omgaan met klachten en incidenten in de zorg
Naast het brede palet aan evaluaties hebben we ons met name verdiept in de manier waarop zorgorganisaties en professionals reageren als er iets is 'misgegaan'. Met het project Open in de zorg onderzoeken we bijvoorbeeld hoe we opener en eerlijker kunnen omgaan met klachten en incidenten in de zorg. We werken hierin samen met ziekenhuizen en wetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam en het AMC.

Samenwerking


3. Onderzoek naar de impact van wet- en regelgeving en het toezicht erop
Kern van het onderzoeksprogramma is het uitvoeren van evaluaties van wet- en regelgeving en het toezicht. Evaluaties kunnen worden uitgevoerd voorafgaand aan de invoering van nieuwe regelgeving (ex-ante), tijdens het invoeringsproces (ex-durante) of na verloop van tijd (ex-post).

De evaluaties bevatten altijd twee perspectieven:

  • Ze geven inzicht in de bereikte resultaten in relatie tot de doelstellingen.
  • Ze geven inzicht in mogelijke verbeterpunten, in de wet- en regelgeving zelf of in de implementatie ervan.

Bij het uitvoeren van evaluaties wordt vrijwel altijd samengewerkt met andere partijen, partijen die specifieke of juridische expertise inbrengen.

Maatschappelijke impactMaatschappelijke impact
Goed onderzoek naar de impact van wetgeving en toezicht kunnen we alleen uitvoeren door samen te werken vanuit verschillende disciplines. Die samenwerking zorgt er weer voor dat de uitkomsten van de onderzoeken hun weg vinden in de praktijk. We leveren kennis aan voor het effectief inzetten van wet- en regelgeving en helpen bij het ontwikkelen van een meer duurzame gezondheidszorg.

Wetenschap
Programmaleider van dit onderzoekprogramma Roland Friele is tevens hoogleraar Sociaal wetenschappelijke effecten van wet- en regelgeving in de gezondheidszorg aan de Tilburg University.

OnderzoeksteamOnderzoeksteam
Nivel-onderzoekers werkzaam binnen ons onderzoeksprogramma:

Roland FrieleProf. dr. ir. Roland Friele
Adjunct-directeur Nivel,
hoofd onderzoeksafdeling Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg
Renée BouwmanDr. Renée Bouwman
Postdoc onderzoeker Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg
Alfons FerminDr. Alfons Fermin
Onderzoeker Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg
Linda KnapMr. Linda Knap
Junior onderzoeker Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg
Rachita MunshiDrs. Rachita Munshi
Junior onderzoeker Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg
Laura SchackmannDrs. Laura Schackmann
Junior onderzoeker Evaluatie van Wet- en Regelgeving in de Gezondheidszorg

LinksLinks
De volgende links geven een blik op het onderzoek dat we doen: