Kartrekkers en een duidelijk organisatie- en scholingsbeleid cruciaal voor proactieve zorg aan het levenseinde
Nieuws
14-09-2020

Kartrekkers en een duidelijk organisatie- en scholingsbeleid cruciaal voor proactieve zorg aan het levenseinde

Proactieve zorg – vaak aangeduid als advance care planning (ACP) - stelt mensen in staat om met hun zorgverleners doelen, wensen en behoeften te bespreken voor toekomstige behandelingen, zorg en ondersteuning aan het levenseinde. Voor blijvend gebruik van ACP binnen een organisatie is het van belang dat er kartrekkers zijn die collega’s motiveren en adviseren bij ACP. Ook een duidelijk organisatie- en scholingsbeleid over palliatieve zorg en ACP zijn daarvoor van belang. Dit blijkt uit een inventariserend onderzoek van het Nivel gefinancierd door ZonMw.

Identificatie en communicatie centrale thema’s in ACP-projecten
De studie resulteerde in een overzicht van 104 ACP-projecten gefinancierd door ZonMw. Deze projecten hebben veelal een brede focus en besteden zowel aandacht aan identificatie van de palliatieve fase of palliatieve zorgbehoeften, als aan communicatie over toekomstige zorgbehoeften en wensen. Scholing of training van zorgverleners over ACP is vaak onderdeel van de projecten. Het grootse deel van de projecten richt zich op ACP bij mensen met dementie, verpleeghuisbewoners of andere kwetsbare ouderen.

Uiteenlopende methoden en uitkomstmaten
Veel betrokken zorgverleners evalueren de bruikbaarheid van ACP of specifieke ACP-tools (interventies, methoden of werkwijzen) positief. Om de impact van ACP op patiënten of naasten te onderzoeken zijn er in de ACP-projecten analyses van gegevens uit patiëntendossiers gedaan en/of vragenlijstonderzoek uitgevoerd. Omdat de bestudeerde ZonMw-projecten verschillende vragenlijsten en uitkomstmaten gebruiken, is het echter niet mogelijk om algemene uitspraken te doen over de effecten van ACP op patiënten en naasten.
Uit de evaluaties van de ACP-projecten blijkt wel dat de betrokken zorgverleners over het algemeen tevreden zijn over de toepasbaarheid en bruikbaarheid van ACP-tools of -werkwijzen. Zij geven ook aan dat er meer gesprekken worden gevoerd met patiënten over hun wensen en behoeften voor toekomstige zorg.

Kartrekkers nodig bij ACP
Voor duurzaam gebruik van ACP is het van belang dat er kartrekkers zijn. Een kartrekker is een zorgprofessional die respect geniet van collega’s en die relevante praktijkervaring, competenties en tijd heeft om andere professionals te stimuleren en adviseren bij ACP.

Quote Anneke Francke

Duidelijk beleid en scholingsaanbod
Voor de implementatie en de borging van ACP is het van belang dat er binnen een organisatie een duidelijk beleid is over palliatieve zorg. Een structureel scholings- of trainingsaanbod over palliatieve zorg en ACP moet daar onderdeel van zijn. Bovendien wordt ACP bevorderd als er in basis- en specialistische opleidingen voor artsen en andere betrokken professionals aandacht is voor palliatieve zorg en ACP.

Het onderzoek
De inventarisatiestudie is in de eerste helft van 2020 uitgevoerd. De studie had twee hoofdonderdelen:

  1. bestudering van onderzoekpublicaties en tools over ACP binnen door ZonMw-gefinancierde projecten
  2. kwalitatieve interviews met dertien deskundigen op het terrein van ACP, te weten cliëntenbelangenbehartigers, zorgverleners, opleiders en een bestuurder van een vrijwilligersorganisatie.

Subsidiegever
ZonMw-programma Palliantie