Publicatie

Publicatie datum
Brandwonden bij de huisarts: vóórkomen, risicofactoren en behandeling.
Zoonen, E. van, Koppes, L., Baar, M. van, Schie, C. van, Verheij, R. Brandwonden bij de huisarts: vóórkomen, risicofactoren en behandeling. www.nivel.nl: Nivel, 2018.
Download de PDF
Over het aantal patiënten dat de huisarts bezoekt vanwege brandwonden en over de behandeling bij de huisarts, is weinig bekend. Ook ontbreekt kennis over mogelijke verklarende of voorspellende factoren voor brandwonden die niet in het ziekenhuis behandeld worden. Deze kennislacunes beperken de mogelijkheden tot het nemen van preventieve maatregelen en het toetsen van het volgen van behandelrichtlijnen.

Met deze beschrijvende studie proberen we iets aan die kennislacunes te doen. We kijken daarbij naar het vóórkomen van brandwonden in bij de huisarts, demografische- en sociaal economische verschillen daarin en naar de behandeling van brandwonden door de huisarts.

De resultaten van deze studie zijn gebaseerd op gegevens die huisartsen routinematig vastlegd en in elektronische patiëntendossiers in de huisartsenpraktijk en op de huisartsenpost in de periode 2010-2015.

Prevalenties en aantal contacten met de huisarts
In 2015 namen er landelijk naar schatting ongeveer 92.000 patiënten contact op met de huisarts in verband met een brandwond. 71% van deze 92.000 patiënten bezocht alleen de huisartsenpraktijk, 15% alleen de huisartsenpost en 14% zowel de huisartsenpraktijk als de huisartsenpost. De afgelopen jaren steeg het aantal patiënten met brandwonden in de huisartsenpraktijk en op de huisartsenpost, maar het totaal aantal patiënten bij de huisarts steeg niet. Dit komt doordat meer patiënten zowel de huisartsenpraktijk als de huisartsenpost bezochten.

In de zomermaanden ziet de huisarts meer brandwonden dan in de rest van het jaar. Daarnaast is er een piek rond de jaarwisseling.

Behandeling
73% van de contacten met de huisarts in verband met een brandwond, betreft een consult in de praktijk. Tussen 2010 en 2015 nam het aantal lange consulten in de huisartsenpraktijk toe in verhouding tot het aantal korte consulten. 11% van de patiënten met brandwonden bij de huisarts krijgt daarvoor een geneesmiddel voorgeschreven. Zilversulfadiazinecrème wordt het meest voorgeschreven. Eén op de 134 patiënten wordt doorverwezen naar een medisch specialist.

Demografische verschillen
Gemiddeld komen er meer vrouwen in de huisartsenpraktijk met brandwonden dan mannen (59% resp. 41%). Tussen 2010 en 2015 steeg met name het aantal vrouwen met brandwonden. Op de huisartsenpost zijn vrouwen eveneens oververtegenwoordigd (58%), maar daar veranderde de verhouding tussen vrouwen en mannen niet.

In verhouding tot de rest van de bevolking hebben kinderen in de leeftijd van 0 t/m 4 jaar een bijna 3 maal grotere kans om met een brandwond in de huisartsenpraktijk te komen en een bijna 4 maal grotere kans om met een brandwond op de huisartsenpost te komen. Bij deze jonge kinderen zijn jongens oververtegenwoordigd. Bij oudere kinderen en volwassenen (>15 jaar) zijn meisjes en vrouwen juist oververtegenwoordigd.

Sociaaleconomische verschillen
In postcodegebieden met een lagere sociaaleconomische status, lagere inkomens, een hoger percentage niet-westerse allochtonen, en een hogere stedelijkheidsgraad, gaan meer mensen met brandwonden naar de huisarts dan in andere gebieden.

Implicaties voor zorg en preventie Implicaties voor verdere verbetering van de zorg:
•De meeste brandwonden waarvoor professionele hulp wordt gezocht, worden door de huisarts behandeld. Een relatief klein deel van de patiënten wordt verwezen naar de tweede lijn. Bij het verder optimaliseren en professionaliseren van de brandwondenzorg dienen huisartsen daarom nadrukkelijk betrokken te worden. •Elektronische patiëntendossiers van huisartsen kunnen worden gebruikt om na te gaan in hoeverre (nieuwe) behandelrichtlijnen worden gevolgd. De resultaten van dit onderzoek kunnen worden gezien als een eerste meting.

Implicaties voor preventie:
•De huisarts ziet relatief veel brandwonden. De ervaring van de huisarts kan worden gebruikt om preventiecampagnes vorm te geven. Het is daarnaast nuttig om de huisarts in te schakelen bij uitvoering van preventie. Wanneer de huisarts alert is op risicofactoren voor brandwonden binnen de patiëntenpopulatie, kan de huisarts door middel van gerichte voorlichting of het inschakelen van (mantel)zorg brandwonden helpen voorkomen. •Effecten van preventieactiviteiten kunnen worden gemeten door gebruik te maken van gegevens die huisartsen routinematig vastleggen in hun elektronisch patiëntendossier.
• Preventiecampagnes zouden zich vooral moeten richten op:
* De zomermaanden en de jaarwisseling.
* Kinderen van 0 t/m 4 jaar (en dan met name jongens).
* Jong volwassen vrouwen (als doelgroep bij preventie van brandwonden die door de huisarts orden behandeld).
* Sociaal economisch zwakkere wijken en wijken met een hoge stedelijkheidsgraad.
• Preventieactiviteiten die zich richten op kinderen in de leeftijd 0 t/m 4 jaar en mensen die wonen in sociaaleconomische zwakkere wijken met een hoge stedelijkheidsgraad, zullen zowel effectief zijn in het zorggebruik in de eerste- als in de tweede- en derde lijn.

Implicaties voor onderzoek
• Hergebruik van gegevens uit routinematig bijgehouden elektronische patiëntendossiers van huisartsen (zoals verzameld binnen NIVEL Zorgregistraties eerste lijn) geven inzicht in het vóórkomen van brandwonden, en in de behandeling van brandwonden in de eerste lijn.
• Toekomstig onderzoek zou baat hebben bij een koppeling van sociaal economische gegevens op individueel niveau in plaats van op het niveau van postcodes. Ook een uitbreiding met gegevens over co-morbiditeit is wenselijk om nog beter zicht te krijgen op risicofactoren.
• De meeste patiënten die in de tweede en derde lijn worden behandeld, zijn ook patiënt bij hun eigen huisarts. Het combineren van longitudinale gegevens uit verschillende bronnen (eerste, tweede en derde lijn) biedt de mogelijkheid om zorgpaden en afhankelijkheden tussen eerste, tweede en derde lijn in kaart te brengen. (aut. ref.)
Gegevensverzameling
Vragen, bel of mail: