Publicatie

Publicatie datum
Voorschrijven van opioïden in de huisartsenpraktijk.
Weesie, Y., Dijk, L. van, Nielen, M., Flinterman, L., Hek, K. Voorschrijven van opioïden in de huisartsenpraktijk. www.nivel.nl: NIVEL, 2016.
Download de PDF
Dit onderzoek is door het NIVEL uitgevoerd in opdracht van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) na signalen van een toenemende trend in voorschrijven van opioïden. Ook zijn er signalen dat opioïden steeds vaker worden voorgeschreven bij pijn anders dan bij kanker (“niet-kanker pijn”). Het NIVEL onderzoekt de veranderingen in het voorschrijven van opioïden in de huisartsenpraktijk over de periode van 2005-2015. Hiervoor is gebruik gemaakt van gegevens van huisartsenpraktijken die deelnemen aan NIVEL Zorgregistraties eerste lijn. Dit rapport laat zien dat er inderdaad een toename is in het voorschrijven van (sterkwerkende) opioïden in de huisartsenpraktijk. En dat deze toename met name toe te schrijven is aan het voorschrijven van opioïden bij niet-kanker pijn. Het percentage patiënten dat chronisch (langer dan 3 maanden) opioïden gebruikt lijkt gelijk te blijven over de jaren.

<strong>Trendcijfers</strong>
Om de veranderingen in het voorschrijven van opioïden in de huisartsenpraktijk in beeld te brengen is er als eerste gekeken naar trendcijfers van het voorschrijven in het algemeen en daarnaast het voorschrijven van specifieke opioïde middelen. Er is een stijging gevonden in het voorschrijven van opioïden in de huisartsenpraktijk in de periode van 2005 t/m 2015. Met name het voorschrijven van sterkwerkende opioïden is toegenomen en dan vooral het voorschrijven van oxycodon en buprenorfine is aanzienlijk gestegen. De zwakwerkende opioïde tramadol wordt over het algemeen het vaakst voorgeschreven in de huisartsenpraktijk.

<strong>Indicaties bij opioïden voorschriften</strong>
Ook is er gekeken naar veranderingen in indicaties waarbij opioïden worden voorgeschreven. Er is zowel gekeken naar groepen indicaties waarbij opioïden zijn voorgeschreven als naar de aanwezigheid van de (co)morbiditeit kanker. In de huisartsenpraktijk worden opioïden hoofdzakelijk voorgeschreven bij klachten, symptomen en aandoeningen van het bewegingsapparaat. In de groep patiënten met een sterkwerkend opioïde neemt het percentage patiënten met een diagnose kanker af. De toename in voorschrijven van opioïden komt vooral door voorschrijven bij niet-kankerpijn.

<strong>Voorschrijfduur en pijnladder</strong>
Naast de trendcijfers en indicaties is er ook gekeken naar voorschrijfduur en hoe vaak er wordt voorgeschreven volgens de pijnladder van de World Health Organisation (WHO). Deze ladder is opgesteld voor pijn bij kanker, maar wordt steeds vaker ook toegepast bij niet-kanker pijn. Een zwakwerkend opioïde kan volgens de pijnladder worden ingezet wanneer met niet-opioïde pijnstillers de klachten niet overgaan of afnemen. Bij gebrek aan werking van een zwakwerkende opioïde kan er worden overgegaan op een sterkwerkende opioïde. Bij patiënten met kanker kunnen soms stappen worden overgeslagen. Patiënten die beginnen met een opioïde voorschrift en geen diagnose kanker hebben, kregen in 80% van de gevallen als eerste een zwakwerkend opioïde voorgeschreven. Ongeveer de helft van alle patiënten met een opioïde voorschrift kreeg één voorschrift in een jaar en dertig procent van de patiënten maakt chronisch (langer dan 3 maanden) gebruik van opioïden. (aut. ref.)
Gegevens verzameling
Vragen, bel of mail: