Onderzoeksprogramma Zorgstelsel en Sturing

Een van de grootste uitdagingen waar landen voor staan is het inrichten van een zorgstelsel dat toegankelijk is en blijft, en dat ook nog kwalitatief goede zorg biedt. Daarom is het belangrijk om zicht te hebben op de werking van het stelsel in de praktijk, zodat we kunnen bijsturen waar dat nodig is.

Onderzoeksprogramma Zorgstelsel en Sturing

Wereldwijd stijgen de kosten van de gezondheidszorg; een steeds groter deel van de collectieve middelen gaat eraan op. De centrale vraag binnen het onderzoeksprogramma Zorgstelsel en Sturing is dan ook: ‘Werkt het stelsel zoals bedoeld?’ We houden we ons bezig met sturingsvraagstukken binnen de zorg, die we vanuit verschillende perspectieven onderzoeken.
 

Het Nivel onderzoektHet Nivel onderzoekt ...
Sturingsvraagstukken in de zorg die we onderzoeken, zijn:

  • het sturen van verzekerden naar bepaalde aanbieders door zorgverzekeraars
  • de betaalbaarheid van zorg en de rol van het eigen risico hierin
  • praktijkvariatie en de rol die de inrichting van het stelsel hierbij speelt

Vanuit deze vraagstukken stellen we de volgende kernvragen:

Kernvragen

  • Wat zijn de bedoelde en onbedoelde effecten van gereguleerde marktwerking?
  • Welke keuzes maken zorgverzekeraars bij het inkopen van zorg? En wat zijn de mogelijke effecten daarvan op de kwaliteit en de toegankelijkheid van de zorg?
  • Hoe groot is het vertrouwen in de gezondheidszorg en de solidariteit in het stelsel van de Nederlandse bevolking? Met enige regelmaat meten we het vertrouwen en de solidariteit; welke veranderingen zien we dan en hoe kunnen we deze verklaren?
  • Wat is de rol van het eigen risico in het zorgstelsel? Onderzoeksvragen hierbij zijn bijvoorbeeld: wat zijn de gevolgen van het hanteren van het eigen risico; blijft de zorg betaalbaar voor mensen; speelt het eigen risico een rol bij bijvoorbeeld het verwijzen van patiënten?
  • Hoe kiezen burgers voor hun zorg of zorgverzekering en wat hebben zij nodig om hier weloverwogen keuzes in te kunnen maken?
  • Hoe kunnen we variatie binnen zorgpraktijken verklaren? En welke rol speelt gezamenlijke besluitvorming in het verminderen van ongewenste praktijkvariatie?


Instrumenten en methoden van onderzoekInstrumenten en methoden van onderzoek
Voor het beantwoorden van deze onderzoeksvragen maken we onder andere gebruik van het Consumentenpanel Gezondheidszorg en van de barometers van dit panel.

Consumentenpanel Gezondheidszorg
Het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg bestaat uit bijna 12.000 personen van 18 jaar en ouder. We zetten dit panel in om de ervaringen en meningen van burgers in Nederland over de gezondheidszorg te meten. We verzamelen deze informatie via schriftelijke en schriftelijke en online vragenlijsten, via interviews, met focusgroepen of met een Burgerplatform.
Binnen het panel wordt aandacht besteed aan allerlei actuele onderwerpen in de gezondheidszorg. Daarnaast monitoren we ontwikkelingen met onze barometers.

Barometers van het Consumentenpanel Gezondheidszorg
Met de Barometers van het Consumentenpanel Gezondheidszorg doen we doorlopend onderzoek naar:

  • vertrouwen in de gezondheidszorg
  • solidariteit in het Nederlandse zorgstelsel
  • wisselen van zorgverzekeraar

Verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijkVerbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk
Het gaat bij ons altijd om wetenschappelijk onderzoek waarvan de resultaten toepasbaar zijn in beleid én praktijk. Door samenwerking wordt de toepasbaarheid van de resultaten groter. Zo wordt onderzoek naar praktijkvariatie ingezet om de zorg te verbeteren. En studies naar de werking van het eigen risico dragen bij aan de maatschappelijke discussies over het thema.

Samenwerkingspartners
Ons onderzoek doen we in nauwe samenwerking met stakeholders en andere partijen. Soms zitten zij in een begeleidingscommissie, soms gaat het om co-creatie van kennis. We werken onder meer samen met:

Samenwerkingspartners

  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
  • Patiëntenfederatie Nederland
  • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
  • Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de Staat van Volksgezondheid en Zorg
  • InEen, vereniging van organisaties voor eerstelijnszorg
  • Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
  • Zorginstituut Nederland
  • Zorgverzekeraar VGZ
  • Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
  • Zorgverzekeraars Nederland
  • Nederlandse Zorgautoriteit
  • Consumentenbond

Wetenschap
Naast programmaleider bij het Nivel is Judith de Jong aangesteld als bijzonder hoogleraar Zorgstelsel en Sturing aan de Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML) van de Universiteit Maastricht. Met deze leerstoel levert zij een bijdrage aan de kennis van gezondheidszorgbeleid en dan vooral over hoe dit beleid doorwerkt in de praktijk en of dit leidt tot betere kwaliteit van zorg voor of tot kosteneffectiviteit.

Quote Judith de Jong


Maatschappelijke impactMaatschappelijke impact
Alle onderzoekresultaten publiceren we openbaar op onze website, in verschillende vormen:

Maatschappelijke impact

Op social media maken we melding van elke nieuw verschenen publicatie, zodat we een zo groot bereik genereren en de maatschappelijk impact kan toenemen.


OnderzoeksteamOnderzoeksteam
Nivel-onderzoekers werkzaam binnen ons onderzoeksprogramma:

Judith de JongProf. Judith de Jong
Programmaleider Zorgstelsel en Sturing,
bijzonder hoogleraar Zorgstelsel en Sturing CAPHRI, Universiteit Maastricht
Anne BrabersDr. Anne Brabers
Senior onderzoeker Zorgstelsel en Sturing,
coördinator Consumentenpanel Gezondheidszorg
Peter GroenewegenProf. dr. Peter Groenewegen
Senior onderzoeker Zorgstelsel en Sturing
Laurens HolstDrs. Laurens Holst
Onderzoeker Zorgstelsel en Sturing
Madelon KronemanDr. Madelon Kroneman
Senior onderzoeker Zorgstelsel en Sturing,
met name internationaal georiënteerd
Marloes MeijerDrs. Marloes Meijer
Junior onderzoeker Zorgstelsel en Sturing
Aafke VictoorDr. Aafke Victoor
Onderzoeker Zorgstelsel en Sturing


LinksLinks
De volgende links bieden een blik op wat we zoal doen aan onderzoek naar het zorgstelsel en sturing: